Metka poświadczająca autentyczność koronkai calais caudry

Koronka Calais-Caudry; historia najsławniejszego materiału świata

Szmugiel, prawo o imporcie z XIX w., walka między Francuzami i Brytyjczykami, kara śmierci i szwadrony koronczarzy. To wszystko zawiera się w historii najsławniejszego półproduktu gorseciarskiego świata. Panie i Panowie, oto bohaterka dzisiejszego posta: koronka Calais-Caudry. Ten niezwykły materiał, drogi i spotykany tylko w kolekcjach najbardziej luksusowych marek, to Rolls Royce koronek. Weźcie sobie filiżankę herbaty, bo dziś czeka nas lekcja historii!

Brytyjskie początki

Wierzcie lub nie, ale Wielka Brytania o mało co nie została stolicą światową koronczarstwa. W XIX w. Nottingham, środkowoangielskie miasto znane z opowieści o Robin Hoodzie, było już centrum tekstylnym, skąd krawcy z całej Europy sprowadzali tkany maszynowo tiul koronkowy. Zasługi dla tego miasta mieli przede wszystkim panowie Lindley, Heathcoat i Leavers, którzy zbudowali pierwsze maszyny do tkania maszynowego. Trzeba wiedzieć, że pierwsze koronki były wykonywane w całości, od początku do końca ręcznie. Jak można się spodziewać windowało ich cenę do niebotycznych wysokości, ponieważ ich produkcja trwała miesiącami. Gdy pojawiły się za to maszyny do tkania, koronki nagle zaczęły być dostępne dla większej liczby konsumentów, a ich ceny nieco spadły. Tylko nieco, ponieważ maszyny i ich konstrukcja były owiane tajemnicą niedostępną nikomu spoza fabryki. To pozwoliło manufakturom rozrastać się w ekspresowym tempie, chociaż koronczarze ręczni urządzali regularne rajdy na fabryki, chcąc zniszczyć konkurencję.


By KrzysiuOwn work, CC BY 4.0, Link

Pierwsze brytyjskie maszyny zostały potem „poprawione” przez Francuza, Josepha-Marie Jacquard (tak, od nazwiska tego pana wzięło się słowo żakard). Jacquard dostosował istniejące maszyny do korzystania z nici jedwabnych, czym zaskarbił sobie dozgonną wdzięczność koronczarzy; jego imieniem nazwana została główna ulica we francuskim portowym mieście Calais, a pomnik ku jego czci stoi przed miejskim teatrem. Do nowatorskich rozwiązań, które Joseph-Marie Jacquard wprowadził, zaliczamy krosno do tiulu, oraz silnik parowy. Maszyna Leaversa, gdy jest w całości nawleczona, ma na sobie 60 tysięcy (!) kilometrów nici, a ich nanizanie trwa 2 miesiące.

Wielka rewolucja przemysłowa

I tak na początku XIX wieku tylko Anglicy byli w stanie zrobić koronkowy tiul z bawełny na popularnej, sześciokątnej siatce. Ta lekka tkanina, bardzo modna we Francji, mogła być jednak sprzedawana tylko na czarnym rynku! Wojny francusko-brytyjskie, a zwłaszcza lata blokady i embargo na import brytyjskich materiałów, osłabiły znacznie przemysł angielski. Brak otwarcia rynku na głodną koronek francuską arystokrację i gwałtowne rośnięcie fabryk koronek dzięki wprowadzeniu maszyn spowodowały w 1813 r. kryzys nadprodukcji. Smutną konsekwencją było zalanie rynku koronkami, a co za tym idzie deflacja cen koronek i tiulu. Koronczarze zorganizowali się w zespoły dywersyjne, aby rozbić krosna, które obwinili za swoje bezrobocie. Ci rebelianci nazywali samych siebie Luddite Revolt, czyli Rewolucją Technofobów.

W odpowiedzi na ten okres niepokojów gospodarczych i społecznych oraz na powszechny protekcjonizm na rynku francuskim (narzucony ustawą z kwietnia 1816 r.) niektórzy tkacze tiulu i koronczarze zdecydowali się na emigrację na kontynent. W 1816 r. grupa pracowników fabryki koronek z Nottingham uciekła do Francji, do Calais, aby umknąć bolesnym dla nich skutkom wielkiej rewolucji przemysłowej. Aby docenić ich brawurę należy wiedzieć, że gdyby zostali przyłapani groziłyby im surowe kary, włącznie z karą śmierci.

Warsztat Brytyjczyków został założony w podmiejskiej osadzie Saint Pierre, i w ciągu kolejnego stulecia stał się centrum kwitnącej branży przemysłu. Do Calais zaczęło migrować coraz więcej pracowników z Anglii, i miasto stało się niemalże na wpół brytyjskie. Emigranci przywozili do Francji nie tylko swoją kulturę, ale także szmuglowane fragment po fragmencie maszyny tkackie i bawełnę typu ring-spun. Jest to materiał o bardzo dobrej jakości, z długich i silnie splecionych wysokogatunkowych włókien, które pozwalają na tworzenie misternych wzorów. Podczas pierwszej fali emigracyjnej Saint Pierre liczyło sobie zaledwie ok. 3000 mieszkańców, a już 70 lat później połączyło się z Calais i zwiększyło populację jedenastokrotnie! Architektura miasta do dzisiaj nosi ślady brytyjskich wpływów.

koronka Calais-Caudry i tania koronka poliestrowa
Ilustracja: Paris Undressed: The Secrets of French Lingerie autorstwa Kathryn Kemp-Griffin

Współczesność a koronka Calais-Caudry

Proces produkcji koronki wygląda niemal dokładnie tak samo od kiedy w Saint Pierre postawiono pierwsze krosno. Każda maszyna produkuje od 40 do 100 metrów koronki każdego dnia – 5000 igieł jednocześnie zszywa i zawiązuje każdy ścieg. Zatrzymanie krosien to jednak nie koniec drogi koronki do producenta bielizny. Francuska koronka Calais-Caudry jest poddawana rygorystycznemu, ręcznie przeprowadzanemu procesowi przygotowania do wysyłki. Koronka jest prana, przycinana, farbowana w specjalnych kadziach i formowana – wszystko to robią wykwalifikowani specjaliści. Każda bela jest następnie ponownie sprawdzana przez tych samych rzemieślników pod kątem ewentualnych wad. Wszystkie znalezione przez nich kiksy są ręcznie naprawiane, aby stworzyć idealny materiał. Dopiero z brakarni koronka Calais-Caudry trafia do krawców, np. do Layneau’s, luksusowej marki bielizny.

Sądzi się, że na koronkę Calais-Caudry wpływ miała także tradycja flamandzka. Brugia, Wenecja Północy i dom innych popularnych wyrobów koronczarskich, koronki flamandzkiej, była oddalona o zaledwie 100 kilometrów. Reszta to już jednak historia, bo raz wprawionego w ruch koła zamachowego, jakim byli pierwsi dzielni szmuglerzy maszyn, nie dało się zatrzymać. Nazwa „Dentelle de Calais-Caudry”, czyli „Koronka Calais-Caudry” jest zastrzeżonym i chronionym znakiem towarowym. Jest on zastrzeżony wyłącznie dla koronek wytwarzanych na krosnach Leavers przez mistrzów produkcji koronek w Calais i Caudry, przy użyciu unikalnej metody wiązania węzłów między osnową a wątkiem, pochodzącej z początku XIX wieku.

Szkolenie technika krosna zajmuje zwykle pięć lat, a każdy technik nadzoruje tylko dwie maszyny, konserwując je i naprawiając w razie potrzeby. Maszyny Leaversa nie są produkowane od lat 60. XX wieku, więc każda manufaktura korzystająca z nich ma pod ręką stare części na wymianę oraz technika krosien. Każdy z nich musi wykazywać się niezwykle czułym, muzykalnym uchem, ponieważ część usterek w maszynach da się zlokalizować jedynie dzięki rozpoznaniu zmian w dźwięku, jaki wydaje pracująca maszyna. Czasami części, która szwankuje, po prostu już nie ma na świecie – wtedy technik musi ją stworzyć sam.

koronka Calais-Caudry - współczesne ceny koronki
Współczesne ceny koronki Calais-Caudry. Źródło: Sklep Atelier Dentelle.

Ten znak towarowy, należący do Francuskiej Federacji Koronki i Hafciarstwa, został stworzony w 1958 roku. Miał na celu wyróżnić tę autentyczną, w 100% francuską koronkę Made in France, i oddzielić ją od koronek dzianych metodą siatkową i gorszej jakości, które ówcześnie pojawiły się na rynku. Nowej nazwie chronionej towarzyszy odnowione logo, oczywiście zachowujące swój symbol luksusu i elegancji: słynnego pawia.

Koronka Calais-Caudry pojawia się w dzisiejszych czasach w najbardziej luksusowych kontekstach. Była ona na przykład elementem ślubnej sukni Księżnej Walii, Katherine Middleton; uszyto z niej rękawy i górną część gorsu. Romantyczna koronka we wzór róży i koniczyn, którą projektantka Sarah Burton z domu mody Alexander McQueen zastosowała na sukni ślubnej Kate, pochodzi z manufaktury Sophie Hallette w Calais.

Z tego samego źródła pochodziła koronka sukni od Oscara de la Renta, w której ślub brała Amal Clooney. Jest to wzór znany przez dekady jako Pattern 953070, a obecnie jako Marilyn. Wielką fanką tego konkretnego motywu była Marilyn Monroe, i manufaktura uczciła w ten sposób aktorkę. W Calais w koronkę zaopatruje się także Erès, marka bielizny i strojów kąpielowych należąca do Chanel. W Polsce możecie natomiast kupić bieliznę Le Vernis, która używa koronek z oznaczeniem Dentelle de Calais-Caudry w modelu Noa! Recenzja niedługo 😉

Royal Wedding of William and Kate +32

Chcecie dowiedzieć się więcej o materiałach wykorzystywanych w bieliźnie? Dajcie znać!

Skomentuj